Platforma rezerwacyjno-informacyjna - nie udziela porad ani diagnozy. W kryzysie: 116 123 · 112 · 800 70 2222

Przewodnik po terapiach

Terapia to nie jedna rzecz. Inaczej wygląda konsultacja, inaczej regularna psychoterapia, terapia par, praca z dzieckiem czy leczenie u psychiatry. Poniżej znajdziesz formy pomocy, nurty psychoterapii i podpowiedź, co zwykle sprawdza się przy konkretnym problemie.

Formy pomocy psychologicznej

Zacznij od tego, jakiej pomocy potrzebujesz. Forma jest ważniejsza niż nazwa nurtu.

Konsultacja psychologiczna

Jedno lub kilka spotkań, na których nazywacie problem i ustalacie, jakiej pomocy potrzebujesz.

To najczęstszy pierwszy krok. Psycholog wysłuchuje, zadaje pytania o objawy, sytuację życiową i historię trudności, a na koniec proponuje plan: czasem wystarczy kilka spotkań wspierających, czasem potrzebna jest psychoterapia, a czasem konsultacja psychiatryczna. Konsultacja nie zobowiązuje do dłuższej pracy i jest dobrym rozwiązaniem, gdy nie wiesz jeszcze, czego szukasz.

Dla kogo
Dla każdego, kto czuje, że dzieje się coś niedobrego, ale nie potrafi tego nazwać.
Ile trwa
Od 1 do 3 spotkań po 50 minut.
Zobacz specjalistów →

Psychoterapia indywidualna

Regularna, zaplanowana praca jeden na jeden z psychoterapeutą, oparta na konkretnym nurcie.

Spotkania odbywają się zwykle raz w tygodniu, o stałej porze, i trwają 50 minut. Na początku ustalacie kontrakt: cele, zasady, częstotliwość i sposób odwoływania sesji. Psychoterapia nie jest poradnictwem, terapeuta nie mówi, co masz zrobić, tylko pomaga zrozumieć, co się z Tobą dzieje i zmienić to, co utrudnia Ci życie. Efekty przychodzą stopniowo, ale są trwalsze niż doraźne wsparcie.

Dla kogo
Przy depresji, lękach, nerwicy, traumie, niskiej samoocenie, nawracających trudnościach w relacjach.
Ile trwa
Od kilkunastu sesji (nurty krótkoterminowe) do kilku lat (praca głęboka).
Zobacz specjalistów →

Terapia par i małżeńska

Praca z dwojgiem partnerów jednocześnie: nad komunikacją, konfliktem i bliskością.

Terapeuta par nie staje po żadnej ze stron i nie rozstrzyga, kto ma rację. Pomaga zobaczyć wzorzec, w który wpada para: kto się wycofuje, kto naciska, co jest pod złością. Sesje bywają dłuższe niż indywidualne, zwykle 80 do 90 minut, i odbywają się co jeden lub dwa tygodnie. Terapia par ma sens także wtedy, gdy rozważacie rozstanie, wtedy celem bywa rozstanie mniej raniące, zwłaszcza gdy są dzieci.

Dla kogo
Przy powtarzających się kłótniach, kryzysie po zdradzie, oddaleniu, problemach seksualnych, decyzji o rozstaniu.
Ile trwa
Najczęściej od kilku do kilkunastu spotkań.
Zobacz specjalistów →

Terapia rodzinna

Spotkania z całą rodziną, gdy trudność jednej osoby jest objawem tego, co dzieje się w całym domu.

Terapeuta rodzinny patrzy na role, granice i sposób porozumiewania się w rodzinie. Często okazuje się, że objaw dziecka, na przykład odmowa chodzenia do szkoły, jest sygnałem napięcia między dorosłymi. W sesjach uczestniczą zwykle wszyscy domownicy, czasem terapeuta prosi o spotkania w różnych składach. Celem jest zmiana sposobu, w jaki rodzina się dogaduje, a nie naprawianie jednej osoby.

Dla kogo
Przy konfliktach z nastolatkiem, problemach wychowawczych, chorobie w rodzinie, rozwodzie, rodzinie patchworkowej.
Ile trwa
Zwykle od kilku do kilkunastu spotkań co 2 do 4 tygodni.
Zobacz specjalistów →

Terapia dzieci i młodzieży

Praca dostosowana do wieku: przez zabawę, rysunek i rozmowę, zawsze z udziałem rodziców.

Z małym dzieckiem terapeuta pracuje głównie przez zabawę i wspólne aktywności, z nastolatkiem przez rozmowę. Prawie zawsze proces zaczyna się od konsultacji z rodzicami, bez dziecka, i przez cały czas obejmuje spotkania rodzicielskie. Nastolatek ma prawo do swojej prywatności w gabinecie, terapeuta ustala z rodzicami, co i kiedy będzie im przekazywane.

Dla kogo
Przy lękach, odmowie chodzenia do szkoły, samookaleczeniach, wycofaniu, problemach z rówieśnikami, po rozwodzie rodziców.
Ile trwa
Od kilku spotkań do pracy rozłożonej na rok szkolny.
Zobacz specjalistów →

Terapia grupowa

Spotkania stałej grupy kilku do kilkunastu osób prowadzone przez jednego lub dwóch terapeutów.

Grupa daje coś, czego nie da praca indywidualna: doświadczenie, że nie jesteś z tym sam, oraz żywe lustro relacji. To, jak zachowujesz się w grupie, zwykle powtarza to, jak funkcjonujesz poza nią, i właśnie na tym pracuje się na sesjach. Obowiązuje zasada poufności i stałego składu. Terapia grupowa bywa tańsza niż indywidualna i często stanowi jej uzupełnienie.

Dla kogo
Przy samotności, trudnościach w relacjach, lęku społecznym, uzależnieniach, po kryzysie.
Ile trwa
Cykle półroczne lub roczne, spotkania co tydzień.
Zobacz specjalistów →

Interwencja kryzysowa

Szybka, krótka pomoc w sytuacji nagłej: po stracie, wypadku, przemocy, w myślach samobójczych.

Interwencja kryzysowa nie zajmuje się historią życia, tylko tym, co dzieje się teraz: bezpieczeństwem, opanowaniem najsilniejszych emocji i najbliższymi krokami. Spotkania bywają częstsze niż w psychoterapii, nawet kilka razy w tygodniu, i trwają krótko. Po ustabilizowaniu sytuacji interwent zwykle kieruje dalej, do psychoterapeuty lub psychiatry.

Dla kogo
Po nagłej stracie, wypadku, doświadczeniu przemocy, przy myślach samobójczych, w ostrym kryzysie.
Ile trwa
Od 1 do kilkunastu spotkań, zwykle w ciągu kilku tygodni.
Zobacz specjalistów →

Leczenie psychiatryczne i farmakoterapia

Wizyta u lekarza psychiatry: diagnoza, leki, zwolnienie lekarskie, skierowanie do szpitala.

Psychiatra jest lekarzem, więc jako jedyny może postawić diagnozę medyczną i przepisać leki. Skierowanie nie jest potrzebne, także na NFZ. Farmakoterapia i psychoterapia nie wykluczają się, w umiarkowanej i ciężkiej depresji czy w zaburzeniach lękowych połączenie obu daje najlepsze efekty. Leki przeciwdepresyjne zaczynają działać po 2 do 4 tygodni i nie uzależniają.

Dla kogo
Przy nasilonej depresji, myślach samobójczych, chorobie dwubiegunowej, psychozie, silnym lęku, bezsenności.
Ile trwa
Pierwsza wizyta 30 do 60 minut, kolejne kontrolne co kilka tygodni lub miesięcy.
Zobacz specjalistów →

Terapia uzależnień

Program pracy nad uzależnieniem od alkoholu, narkotyków, hazardu lub zachowań, indywidualny i grupowy.

Terapia uzależnień prowadzona jest przez specjalistów psychoterapii uzależnień, w poradniach leczenia uzależnień, w trybie ambulatoryjnym, dziennym lub stacjonarnym. Zwykle łączy sesje indywidualne z grupą i pracą nad nawrotami. Leczenie w poradni uzależnień jest bezpłatne i nie wymaga skierowania. Osobne programy istnieją dla współuzależnionych bliskich i dla dorosłych dzieci alkoholików.

Dla kogo
Przy uzależnieniu od alkoholu, narkotyków, leków, hazardu, gier, a także dla bliskich osoby uzależnionej.
Ile trwa
Program podstawowy zwykle kilka miesięcy, pogłębiony do dwóch lat.
Zobacz specjalistów →

Terapia online

Ta sama psychoterapia, prowadzona przez wideorozmowę zamiast w gabinecie.

Badania pokazują, że w depresji, lękach i nerwicy terapia online jest równie skuteczna jak stacjonarna. Wymaga spokojnego miejsca, w którym nikt nie przeszkodzi, dobrego łącza i uzgodnienia, co robicie, gdy połączenie się urwie. Online odpada dojazd, łatwiej znaleźć specjalistę od konkretnego problemu. Nie jest natomiast dobrym wyborem przy ostrym kryzysie, myślach samobójczych i w niektórych formach terapii dzieci.

Dla kogo
Dla osób z mniejszych miejscowości, zapracowanych, mieszkających za granicą, z trudnościami w poruszaniu się.
Ile trwa
Tak jak w gabinecie: sesje 50 minut, zwykle raz w tygodniu.
Zobacz specjalistów →

Jaka terapia przy jakim problemie

Zestawienie orientacyjne. O ostatecznym planie decyduje specjalista po rozmowie z Tobą.

Z czym przychodzisz Forma pomocy Nurty, które się sprawdzają
Depresja, przewlekłe obniżenie nastroju Psychoterapia indywidualna, przy nasilonych objawach równolegle psychiatra Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) Terapia psychodynamiczna
Lęk, nerwica, ciągłe zamartwianie Psychoterapia indywidualna Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT)
Ataki paniki Psychoterapia indywidualna, praca z ekspozycją Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Lęk społeczny, wstyd przed ludźmi Psychoterapia indywidualna lub grupowa Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Trauma, PTSD, po wypadku lub przemocy Psychoterapia traumy Terapia EMDR Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Natrętne myśli i czynności (OCD) Psychoterapia indywidualna z ekspozycją i powstrzymaniem reakcji Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Borderline, huśtawka emocji i relacji Długoterminowa psychoterapia Terapia schematu Terapia psychodynamiczna
Kryzys w związku, kłótnie, zdrada Terapia par Terapia systemowa
Konflikty w rodzinie, bunt nastolatka Terapia rodzinna Terapia systemowa
Trudności dziecka lub nastolatka Terapia dzieci i młodzieży plus konsultacje dla rodziców Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) Terapia systemowa
Wypalenie zawodowe, przewlekły stres Psychoterapia krótkoterminowa lub trening uważności Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) Terapia oparta na uważności (mindfulness)
Alkohol, narkotyki, hazard Terapia uzależnień, indywidualna i grupowa Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Zaburzenia odżywiania Psychoterapia plus opieka lekarza i dietetyka Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) Terapia psychodynamiczna
Niska samoocena, poczucie, że nie jestem wystarczający Psychoterapia indywidualna Terapia schematu Terapia humanistyczno-egzystencjalna
Żałoba, strata bliskiej osoby Wsparcie w żałobie, przy przedłużającej się żałobie psychoterapia Terapia humanistyczno-egzystencjalna Terapia Gestalt
Myśli samobójcze, ostry kryzys Pilna interwencja kryzysowa i konsultacja psychiatryczna Najpierw pomoc doraźna, dopiero potem terapia
Skrajne wahania nastroju, choroba dwubiegunowa Leczenie psychiatryczne, psychoterapia jako uzupełnienie Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
ADHD u dorosłych Diagnoza, psychoedukacja, trening umiejętności, czasem leki Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

Nurty psychoterapii

Nurt to sposób pracy terapeuty: na czym się skupia i jakich metod używa. Nie ma jednego najlepszego, liczy się dopasowanie do problemu i do Ciebie.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

krótko lub średnioterminowa

Pracujesz nad myślami i zachowaniem tu i teraz, z konkretnymi ćwiczeniami i zadaniami między sesjami.

Sprawdza się przy: depresja, lęki, ataki paniki, fobie, nerwica natręctw, bezsenność

Więcej o tym nurcie →

Terapia psychodynamiczna

długoterminowa

Szukacie nieuświadomionych źródeł trudności i powtarzających się wzorców z przeszłości.

Sprawdza się przy: nawracające problemy w relacjach, niska samoocena, zaburzenia osobowości, poczucie pustki

Więcej o tym nurcie →

Terapia Gestalt

średnio lub długoterminowa

Pracujesz na tym, co dzieje się w sesji: na emocjach, ciele i kontakcie z terapeutą.

Sprawdza się przy: kryzys, wypalenie, odcięcie od emocji, trudność w wyrażaniu potrzeb

Więcej o tym nurcie →

Terapia systemowa

krótko lub średnioterminowa

Patrzycie na trudność przez pryzmat relacji: rodziny, pary, całego układu, w którym żyjesz.

Sprawdza się przy: konflikty rodzinne, kryzys w parze, problemy wychowawcze, rozwód

Więcej o tym nurcie →

Terapia humanistyczno-egzystencjalna

średnioterminowa

Terapeuta towarzyszy Ci w odkrywaniu własnych zasobów, wartości i sensu, bez oceniania.

Sprawdza się przy: kryzys sensu, samotność, niska samoocena, rozwój osobisty

Więcej o tym nurcie →

Terapia integracyjna

zależnie od celu

Terapeuta łączy techniki z kilku nurtów i dobiera je do Ciebie, a nie odwrotnie.

Sprawdza się przy: złożone trudności, gdy jeden nurt nie wystarcza

Więcej o tym nurcie →

Psychoanaliza i terapia psychoanalityczna

wieloletnia

Najgłębsza i najdłuższa forma pracy nad nieświadomością, często kilka sesji w tygodniu.

Sprawdza się przy: głębokie, wieloletnie trudności, praca nad osobowością

Więcej o tym nurcie →

Terapia schematu

długoterminowa

Rozpoznajesz schematy z dzieciństwa, które do dziś sterują Twoimi wyborami, i uczysz się je zmieniać.

Sprawdza się przy: zaburzenia osobowości, borderline, powracające toksyczne relacje, chroniczna pustka

Więcej o tym nurcie →

Terapia EMDR

krótkoterminowa

Przetwarzasz wspomnienie traumy przy jednoczesnej stymulacji ruchem oczu lub dźwiękiem.

Sprawdza się przy: trauma, PTSD, wypadek, przemoc, nagła strata

Więcej o tym nurcie →

Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT)

krótkoterminowa

Zamiast walczyć z trudnymi myślami, uczysz się je przyjmować i działać zgodnie z wartościami.

Sprawdza się przy: przewlekły lęk, ból przewlekły, wypalenie, stres

Więcej o tym nurcie →

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR)

bardzo krótka, kilka sesji

Zamiast analizować problem, budujecie konkretny obraz rozwiązania i najbliższe kroki.

Sprawdza się przy: konkretny, ograniczony cel, kryzys sytuacyjny, praca z młodzieżą

Więcej o tym nurcie →

Terapia ericksonowska

krótkoterminowa

Terapeuta korzysta z metafor, opowieści i zasobów, które już w sobie masz.

Sprawdza się przy: lęki, blokady, trudności w zmianie nawyków

Więcej o tym nurcie →

Hipnoterapia

krótkoterminowa

Praca w stanie głębokiego rozluźnienia i skupionej uwagi, zawsze przy zachowaniu kontroli.

Sprawdza się przy: lęki, fobie, bezsenność, rzucanie palenia, ból

Więcej o tym nurcie →

Terapia oparta na uważności (mindfulness)

cykl 8 tygodni lub praca ciągła

Trenujesz uważną obecność, żeby przestać żyć w wirze myśli o przeszłości i przyszłości.

Sprawdza się przy: stres, nawroty depresji, zamartwianie, ruminacje

Więcej o tym nurcie →

Jak wybrać terapię i terapeutę

Zacznij od problemu, nie od nurtu

Nie musisz z góry wiedzieć, czy chcesz CBT, czy pracy psychodynamicznej. Umów konsultację, opisz, co się dzieje, i poproś o rekomendację. Dobry specjalista powie wprost, czy Twoja trudność mieści się w jego kompetencjach, a jeśli nie, poleci kogoś innego.

Sprawdź kwalifikacje, nie tylko stronę

Psychoterapeuta powinien być po całościowym, czteroletnim szkoleniu psychoterapeutycznym albo w jego trakcie, i pracować pod superwizją. Możesz o to zapytać wprost na pierwszym spotkaniu, to standardowe pytanie i nikogo nie urazi.

Relacja jest ważniejsza niż nurt

Badania od lat pokazują to samo: o skuteczności terapii decyduje głównie jakość relacji z terapeutą. Jeśli po trzech, czterech spotkaniach nie czujesz się bezpiecznie ani rozumiany, powiedz o tym na sesji. To nie jest niegrzeczne, to materiał do pracy.

Ustal ramy na starcie

Cena, częstotliwość, długość sesji, zasady odwoływania i orientacyjny czas trwania procesu powinny być jasne od pierwszego spotkania. Terapeuta, który nie chce o tym rozmawiać, jest sygnałem ostrzegawczym.

Daj sobie kilka tygodni

Pierwsze sesje bywają trudniejsze niż stan sprzed terapii, bo dotykacie spraw, które do tej pory były odsunięte. To normalne. O zmianie nurtu lub terapeuty warto myśleć po kilku tygodniach, a nie po jednym gorszym spotkaniu.

Nie każda trudność wymaga terapii

Czasem wystarczy kilka konsultacji, warsztat, grupa wsparcia albo zmiana czegoś w życiu. Psycholog powinien to powiedzieć uczciwie, zamiast automatycznie proponować wieloletni proces.

Częste pytania o terapię

Czym różni się psychoterapia od konsultacji psychologicznej?

Konsultacja to jedno lub kilka spotkań, na których nazywacie problem i ustalacie plan pomocy. Psychoterapia to regularny proces, zwykle raz w tygodniu, prowadzony w konkretnym nurcie, nastawiony na trwałą zmianę.

Który nurt terapii jest najskuteczniejszy?

Nie ma jednego najlepszego nurtu. Przy lękach, depresji i natręctwach najsilniejsze dowody ma terapia poznawczo-behawioralna, przy traumie EMDR, przy trudnościach w relacjach podejście psychodynamiczne i terapia schematu. Największe znaczenie ma dopasowanie do problemu oraz relacja z terapeutą.

Ile trwa psychoterapia?

Terapie krótkoterminowe to kilkanaście do kilkudziesięciu sesji, praca nad osobowością i głębokimi schematami trwa od roku do kilku lat. Pierwsze efekty wiele osób odczuwa po kilku tygodniach.

Czy terapia online działa tak samo jak w gabinecie?

W depresji, zaburzeniach lękowych i nerwicy badania nie pokazują istotnych różnic w skuteczności. Terapia stacjonarna bywa lepsza przy ostrym kryzysie, pracy z małymi dziećmi i przy poważnych zaburzeniach wymagających kontaktu bezpośredniego.

Czy mogę mieć jednocześnie psychoterapię i leki?

Tak, to częste i skuteczne połączenie. Psychiatra prowadzi leczenie farmakologiczne, psychoterapeuta pracę psychologiczną, a przy Twojej zgodzie mogą się kontaktować.

Jak poznać, że terapia mi pomaga?

Po kilku miesiącach powinieneś zauważyć konkretne zmiany: lepszy sen, mniej unikania, łatwiejsze rozmowy, mniejsze nasilenie objawów. Warto ustalić cele na starcie i wracać do nich co jakiś czas razem z terapeutą.

Wiesz już, jakiej terapii szukasz?

Sprawdź specjalistów w swoim mieście albo umów wizytę online. Jeśli nadal nie masz pewności, zajrzyj do przewodnika po specjalizacjach.

Ważne: ten przewodnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ani diagnozy. W kryzysie zadzwoń: 116 123, 112 lub 800 70 2222.