Lęk o zdrowie polega na katastroficznym odczytywaniu sygnałów z ciała. Przyspieszone tętno staje się zapowiedzią zawału, ból głowy dowodem guza, a zmiana na skórze podejrzeniem nowotworu. Uwaga jest stale skierowana na organizm, przez co drobne, zwykle niezauważalne doznania stają się wyraźne i jeszcze bardziej niepokojące.
Typowe są dwa przeciwstawne wzorce. Jedni sprawdzają bez końca: badają ciało, mierzą ciśnienie, szukają objawów w internecie, powtarzają wizyty i badania. Inni z lęku unikają lekarzy i tematu zdrowia w ogóle. Oba sposoby dają chwilową ulgę i oba na dłuższą metę wzmacniają lęk, tworząc wyczerpujące błędne koło.
Pomaga psychoterapia poznawczo-behawioralna: praca z interpretacjami objawów, ograniczanie sprawdzania i szukania zapewnień oraz nauka tolerowania niepewności. Warto najpierw wykluczyć przyczyny somatyczne u lekarza, a potem zająć się samym lękiem, także w szerszym kontekście zaburzeń lękowych. Jeśli obawy o zdrowie zajmują wiele godzin tygodniowo, warto skonsultować się ze specjalistą. Ten wpis jest informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Hipochondria, lęk o zdrowie (ICD-11) · kod 6B23
- Uporczywe zaabsorbowanie możliwością posiadania lub rozwinięcia jednej albo kilku poważnych, postępujących chorób.
- Zaabsorbowaniu towarzyszy katastroficzna interpretacja zwykłych doznań i objawów z ciała.
- Występują powtarzalne, nadmierne zachowania związane ze zdrowiem: badanie ciała, szukanie zapewnień, powtarzanie konsultacji i badań, albo przeciwnie, skrajne unikanie kontaktu z opieką medyczną.
- Obawy utrzymują się mimo prawidłowych wyników badań i rzetelnych wyjaśnień lekarza.
- Objawy trwają co najmniej kilka miesięcy.
- Powodują istotne cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania w ważnych obszarach życia.
- Obrazu nie tłumaczy lepiej zaburzenie urojeniowe ani cielesne zaburzenie dysmorficzne.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: lęk o zdrowie, nerwica hipochondryczna, cyberchondria