Napad paniki zaczyna się nagle i w kilka minut osiąga szczyt. Serce wali, brakuje powietrza, drętwieją dłonie, kręci się w głowie, świat wydaje się nierzeczywisty. Bardzo częsta jest myśl, że to zawał, udar albo że zaraz nastąpi utrata kontroli. Atak zwykle mija w ciągu kilkunastu minut, ale zostawia po sobie wyczerpanie i strach, dlatego warto wiedzieć wcześniej, co robić podczas ataku paniki.
Zaburzenie paniczne rozwija się wtedy, gdy do samych napadów dołącza lęk przed lękiem. Osoba zaczyna obserwować własne ciało, unikać wysiłku, kawy, tłumów czy jazdy samochodem, nosi przy sobie leki i unika samotnego wychodzenia. Życie stopniowo się kurczy, a unikanie, które miało chronić, w rzeczywistości podtrzymuje problem.
Zaburzenie paniczne bardzo dobrze reaguje na psychoterapię poznawczo-behawioralną z ekspozycją na objawy ciała, a przy większym nasileniu na leczenie ustalone z psychiatrą. Przy pierwszym takim epizodzie warto wykluczyć przyczyny somatyczne u lekarza, a potem umówić się do specjalisty od lęku napadowego. Rozpoznanie stawia specjalista, ten opis służy wyłącznie informacji i nie zastępuje konsultacji.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie paniczne (ICD-11) · kod 6B01
- Nawracające, nieoczekiwane napady paniki, które nie są ograniczone do konkretnych bodźców ani sytuacji.
- Napad paniki to gwałtownie narastający, osiągający szczyt w ciągu kilku minut, intensywny lęk z objawami takimi jak kołatanie serca, duszność, ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, drżenie, pocenie się, drętwienia, derealizacja.
- Towarzyszy im lęk przed konsekwencjami napadu: strach przed śmiercią, utratą kontroli lub zwariowaniem.
- Przez co najmniej kilka tygodni utrzymuje się obawa przed kolejnym napadem albo zmiana zachowania mająca mu zapobiec.
- Objawy powodują istotne cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania.
- Napady nie występują wyłącznie w reakcji na określony bodziec fobiczny, co odpowiadałoby innej diagnozie.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji ani choroba somatyczna, na przykład arytmia czy nadczynność tarczycy.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: napady paniki, ataki paniki, lęk napadowy