Obsesje to myśli, obrazy albo impulsy, które wdzierają się do głowy wbrew woli i budzą silny niepokój: obawa przed zabrudzeniem, przed skrzywdzeniem kogoś, natrętne wątpliwości, czy drzwi na pewno zostały zamknięte. Kompulsje to sposób na chwilowe rozładowanie tego napięcia: mycie, sprawdzanie, liczenie, układanie, powtarzanie w myślach określonych zdań lub modlitw.
Ulga po rytuale jest krótka, a potrzeba jego powtórzenia wraca coraz szybciej. W ten sposób powstaje pętla, która potrafi pochłaniać wiele godzin dziennie. Osoby z tym zaburzeniem zwykle wiedzą, że ich rytuały są nadmierne, i bardzo się ich wstydzą, co często opóźnia zgłoszenie się po pomoc o lata. Więcej o tym, jak wygląda nerwica natręctw i jej leczenie, znajdziesz w poradniku.
Leczeniem pierwszego wyboru jest terapia poznawczo-behawioralna z ekspozycją i powstrzymaniem reakcji, czyli stopniowe konfrontowanie się z lękiem bez wykonywania rytuału. Przy większym nasileniu stosuje się także farmakoterapię prowadzoną przez psychiatrę, przy czym leki z grupy SSRI podaje się w tym rozpoznaniu w dawkach wyższych niż w depresji. Jeśli natręctwa zabierają ci codziennie sporo czasu, warto poszukać pomocy: metody, koszty i ścieżkę NFZ opisujemy na stronie o leczeniu nerwicy natręctw. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (ICD-11) · kod 6B20
- Obecne są uporczywe obsesje, kompulsje lub, najczęściej, jedne i drugie.
- Obsesje to powracające, natrętne i niechciane myśli, obrazy lub impulsy wywołujące lęk, wstręt albo silny dyskomfort.
- Kompulsje to powtarzalne zachowania lub czynności umysłowe wykonywane według sztywnych zasad, w odpowiedzi na obsesję, w celu zmniejszenia napięcia lub zapobieżenia wyobrażonej katastrofie.
- Objawy są czasochłonne, zwykle zajmują ponad godzinę dziennie, albo powodują istotne cierpienie.
- Objawy utrzymują się przez dłuższy czas, co najmniej kilka tygodni, i pogarszają funkcjonowanie osobiste, rodzinne, szkolne lub zawodowe.
- Wgląd może być zachowany lub słaby, co nie wyklucza rozpoznania.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji, leków ani choroba układu nerwowego.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: ocd, natręctwa, nerwica natręctw, zaburzenie obsesyjno kompulsywne