Obsesje to myśli, obrazy albo impulsy, które wdzierają się do głowy wbrew woli i budzą silny niepokój: obawa przed zabrudzeniem, przed skrzywdzeniem kogoś, natrętne wątpliwości, czy drzwi na pewno zostały zamknięte. Kompulsje to sposób na chwilowe rozładowanie tego napięcia: mycie, sprawdzanie, liczenie, układanie, powtarzanie w myślach określonych zdań lub modlitw.
Ulga po rytuale jest krótka, a potrzeba jego powtórzenia wraca coraz szybciej. W ten sposób powstaje pętla, która potrafi pochłaniać wiele godzin dziennie. Osoby z tym zaburzeniem zwykle wiedzą, że ich rytuały są nadmierne, i bardzo się ich wstydzą, co często opóźnia zgłoszenie się po pomoc o lata. Więcej o tym, jak wygląda nerwica natręctw i jej leczenie, znajdziesz w poradniku.
Leczeniem pierwszego wyboru jest terapia poznawczo-behawioralna z ekspozycją i powstrzymaniem reakcji, czyli stopniowe konfrontowanie się z lękiem bez wykonywania rytuału. Przy większym nasileniu stosuje się także farmakoterapię prowadzoną przez psychiatrę. Jeśli natręctwa zabierają ci codziennie sporo czasu, warto poszukać pomocy. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (ICD-11) · kod 6B20
- Obecne są uporczywe obsesje, kompulsje lub, najczęściej, jedne i drugie.
- Obsesje to powracające, natrętne i niechciane myśli, obrazy lub impulsy wywołujące lęk, wstręt albo silny dyskomfort.
- Kompulsje to powtarzalne zachowania lub czynności umysłowe wykonywane według sztywnych zasad, w odpowiedzi na obsesję, w celu zmniejszenia napięcia lub zapobieżenia wyobrażonej katastrofie.
- Objawy są czasochłonne, zwykle zajmują ponad godzinę dziennie, albo powodują istotne cierpienie.
- Objawy utrzymują się przez dłuższy czas, co najmniej kilka tygodni, i pogarszają funkcjonowanie osobiste, rodzinne, szkolne lub zawodowe.
- Wgląd może być zachowany lub słaby, co nie wyklucza rozpoznania.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji, leków ani choroba układu nerwowego.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: ocd, natręctwa, nerwica natręctw, zaburzenie obsesyjno kompulsywne