Osoba z lękiem uogólnionym martwi się niemal wszystkim: zdrowiem bliskich, pracą, finansami, tym, czy zdąży, czy nie popełniła błędu. Zamartwianie przeskakuje z tematu na temat i nie daje się wyłączyć na życzenie. Ciało jest w stałej gotowości: napięte mięśnie, ból karku i głowy, kłopoty żołądkowe, problemy z zaśnięciem, rozdrażnienie i uczucie zmęczenia od rana.
To zaburzenie rozwija się zwykle powoli, przez lata, więc bywa uznawane za cechę charakteru. Wiele osób słyszy, że po prostu są nerwowe albo nadopiekuńcze. Tymczasem uogólniony lęk, jedno z zaburzeń lękowych, działa jak podatek od codzienności: zabiera uwagę, sen i przyjemność z rzeczy, które obiektywnie idą dobrze, i wyczerpuje układ nerwowy.
Skuteczna jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, ucząca pracy z myślami katastroficznymi i tolerancji niepewności, a także techniki regulacji pobudzenia. Przy dużym nasileniu psychiatra może zaproponować farmakoterapię. Warto zgłosić się, gdy zamartwianie trwa miesiącami i utrudnia sen lub pracę. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista, a ten wpis jest materiałem informacyjnym.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie lękowe uogólnione (ICD-11) · kod 6B00
- Wyraźny lęk lub zamartwianie się dotyczące wielu obszarów życia codziennego, na przykład rodziny, zdrowia, finansów, pracy lub nauki.
- Objawy utrzymują się przez co najmniej kilka miesięcy, występując przez większość dni.
- Zamartwianie jest odbierane jako trudne do kontrolowania.
- Towarzyszą objawy dodatkowe: napięcie mięśni, niepokój ruchowy, pobudzenie układu autonomicznego, trudności z koncentracją, drażliwość, zaburzenia snu.
- Objawy powodują istotne cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, zawodowego czy społecznego.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji, leków ani choroba somatyczna, na przykład nadczynność tarczycy.
- Obraz nie jest lepiej wyjaśniony innym zaburzeniem, takim jak zaburzenie paniczne, fobia społeczna czy zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: gad, lęk uogólniony, nerwica lękowa, ciągłe zamartwianie się