Nazwa pochodzi od filmu, w którym mąż przygasza lampy gazowe, a potem twierdzi, że żonie się wydaje. Mechanizm polega na powtarzanym zaprzeczaniu faktom: nie powiedziałem tego, przesadzasz, zmyślasz, jesteś przewrażliwiona. Pojedyncze zdanie nic nie znaczy, ale powtarzane miesiącami skutecznie rozmontowuje zaufanie do własnej pamięci.
Przykład: kobieta pamięta, że mąż obiecał odebrać dziecko z przedszkola. On stanowczo zaprzecza i dodaje, że ostatnio ciągle jej się coś miesza i chyba powinna się przebadać. Po kilku takich sytuacjach kobieta zaczyna nagrywać rozmowy, żeby sprawdzić, czy naprawdę traci pamięć. To typowy skutek gaslightingu.
Gaslighting jest formą przemocy psychicznej i pojawia się w związkach, rodzinach i w pracy, gdzie bywa elementem mobbingu. Pomaga zapisywanie faktów, kontakt z osobami z zewnątrz i konfrontowanie swojej wersji z rzeczywistością. Jeśli rozpoznajesz to u siebie, warto porozmawiać z psychologiem online albo z Niebieską Linią pod numerem 800 70 2222.
Spotykane też jako: manipulacja, podważanie rzeczywistości