Warto to podkreślić wyraźnie: w ICD-11 wypalenie zawodowe NIE jest zaburzeniem psychicznym. Znajduje się w rozdziale opisującym czynniki wpływające na stan zdrowia i kontakt ze służbą zdrowia, jako zjawisko związane wyłącznie z kontekstem pracy. Nie stosuje się tego pojęcia do opisania zmęczenia i wyczerpania w innych obszarach życia.
Wypalenie opisują trzy wymiary. Pierwszy to wyczerpanie: brak energii, uczucie pustki po pracy, niemożność zregenerowania się w weekend. Drugi to narastający dystans psychiczny wobec pracy, cynizm, zobojętnienie wobec zadań i ludzi. Trzeci to poczucie obniżonej skuteczności zawodowej: wrażenie, że nic nie wychodzi i nic nie ma sensu.
Ponieważ objawy przypominają depresję i zaburzenia lękowe, przed przyjęciem, że chodzi o wypalenie, należy je wykluczyć. Pomagają zmiany organizacyjne, urealnienie obciążeń i granic, odbudowa regeneracji, a także psychoterapia lub praca z psychologiem od wypalenia zawodowego. Konkretne kroki opisujemy w artykule o objawach wypalenia i tym, co robić. Ocenę stanu zawsze przeprowadza specjalista, a ten opis ma charakter informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Wypalenie zawodowe (ICD-11, rozdział o czynnikach wpływających na stan zdrowia, nie zaburzenie psychiczne) · kod QD85
- Wypalenie jest w ICD-11 zjawiskiem zawodowym, a nie zaburzeniem psychicznym, i nie powinno być rozpoznawane jako choroba.
- Wynika z przewlekłego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić.
- Pierwszy wymiar: uczucie wyczerpania energii oraz utrzymujące się zmęczenie.
- Drugi wymiar: zwiększony dystans psychiczny wobec pracy, negatywizm lub cynizm wobec obowiązków zawodowych.
- Trzeci wymiar: poczucie obniżonej skuteczności zawodowej i mniejszej wartości wykonywanej pracy.
- Pojęcie odnosi się wyłącznie do kontekstu zawodowego i nie należy go stosować do innych obszarów życia.
- Przed jego użyciem należy wykluczyć zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe oraz zaburzenia związane ze stresem.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: wypalenie, burnout, wypalenie w pracy