Depresja rzadko wygląda jak zwykły smutek. Częściej jest to ciężka, szara obojętność: rzeczy, które kiedyś cieszyły, przestają mieć znaczenie, poranki są najtrudniejsze, a proste czynności wymagają ogromnego wysiłku. Dochodzą do tego kłopoty ze snem, zmiana apetytu, trudności z koncentracją i uporczywe poczucie winy albo bycia ciężarem dla innych.
To nie jest kwestia słabego charakteru ani braku wdzięczności za życie. Na epizod depresyjny składają się czynniki biologiczne, przewlekły stres, doświadczenia z przeszłości i aktualna sytuacja życiowa. Człowiek w depresji zwykle nie może po prostu wziąć się w garść, bo choroba dotyka dokładnie tych zasobów, które byłyby do tego potrzebne: energii, nadziei i sprawczości.
Depresja dobrze reaguje na leczenie. Psychoterapia, w epizodach umiarkowanych i ciężkich często w połączeniu z farmakoterapią prowadzoną przez psychiatrę, przynosi poprawę u większości osób. Warto zgłosić się po pomoc, gdy objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie, nasilają się albo pojawiają się myśli o śmierci. Pierwszym krokiem bywa rozmowa z psychoterapeutą, a przy trudności z dojazdem także psychoterapia online. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista, a ten opis ma charakter informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Epizod depresyjny (ICD-11) · kod 6A70
- Obniżony nastrój lub wyraźna utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności, obecne przez większość dnia, prawie codziennie.
- Objawy utrzymują się co najmniej 2 tygodnie.
- Towarzyszą im objawy dodatkowe: trudności z koncentracją, poczucie bezwartościowości lub nadmiernej winy, poczucie beznadziei, myśli o śmierci lub samobójstwie, zaburzenia snu, zmiana apetytu i masy ciała, spadek energii, spowolnienie lub pobudzenie psychoruchowe.
- Łącznie występuje co najmniej 5 objawów z obu grup przez większość czasu trwania epizodu.
- Objawy powodują istotne cierpienie albo pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, zawodowego, szkolnego lub społecznego.
- Nigdy wcześniej nie wystąpił epizod maniakalny, hipomaniakalny ani mieszany, co wskazywałoby na zaburzenie afektywne dwubiegunowe.
- Objawów nie tłumaczy lepiej choroba somatyczna, działanie substancji psychoaktywnych ani leków.
- Nasilenie określa się jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie, dodatkowo z objawami psychotycznymi lub bez nich.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: depresja kliniczna, epizod depresyjny, obniżony nastrój