W PTSD trudne wydarzenie nie zostaje w przeszłości. Wraca w formie natrętnych obrazów, koszmarów albo flashbacków, w których przez chwilę czuje się je tak, jakby działo się tu i teraz. Wystarczy zapach, dźwięk albo miejsce przypominające zdarzenie, żeby ciało zareagowało pełną mobilizacją, mimo że realnego zagrożenia nie ma.
Do tego dołącza unikanie: omijanie miejsc, rozmów i myśli związanych z urazem, czasem odcięcie od emocji i poczucie obcości wobec bliskich. Układ nerwowy pozostaje w stanie podwyższonej czujności, stąd problemy ze snem, drażliwość, wybuchowość i gwałtowna reakcja na nagły hałas. Wiele osób obwinia się za to, co przeżyło.
PTSD jest zaburzeniem, które dobrze reaguje na leczenie. Skuteczne są terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie oraz metoda EMDR, prowadzone przez odpowiednio przeszkolonego terapeutę. Jeśli od kilku tygodni po trudnym zdarzeniu objawy nie ustępują lub narastają, warto zgłosić się do specjalisty pracującego z traumą i PTSD. Diagnozę stawia wyłącznie specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zespół stresu pourazowego (ICD-11) · kod 6B40
- Ekspozycja na wydarzenie lub serię wydarzeń o charakterze skrajnie zagrażającym albo przerażającym.
- Ponowne przeżywanie urazu w teraźniejszości: natrętne wspomnienia, żywe obrazy, flashbacki lub koszmary, którym towarzyszy silny lęk albo przerażenie.
- Unikanie myśli, wspomnień, a także osób, miejsc i sytuacji przypominających o zdarzeniu.
- Utrzymujące się poczucie aktualnego zagrożenia: nadmierna czujność, wzmożona reakcja przestrachu, trudności ze snem i koncentracją.
- Objawy utrzymują się przez co najmniej kilka tygodni po zdarzeniu.
- Powodują istotne cierpienie albo pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego lub zawodowego.
- Różnicuje się z ostrą reakcją na stres, która jest przemijającą, normalną reakcją na wydarzenie i nie jest zaburzeniem psychicznym.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: ptsd, zespół stresu pourazowego, trauma