Żałoba sama w sobie nie jest zaburzeniem. Jest naturalną, bolesną reakcją na stratę i przebiega bardzo różnie: falami, z powrotami smutku przy rocznicach i wspomnieniach. U większości osób z czasem, mimo tęsknoty, wraca zdolność do codziennego życia, pracy i kontaktu z innymi ludźmi, choć strata pozostaje częścią biografii.
O przedłużającej się reakcji żałoby mówimy wtedy, gdy po wielu miesiącach ból pozostaje tak samo dojmujący i dominuje nad wszystkim innym. Pojawia się trudność w przyjęciu, że śmierć rzeczywiście nastąpiła, poczucie utraty części siebie, złość, silne poczucie winy, unikanie przypomnień albo przeciwnie, ciągłe wracanie do nich.
Pomoc polega na towarzyszeniu w przeżywaniu straty, a nie na przyspieszaniu jej zamknięcia. Skuteczne są terapie ukierunkowane na żałobę, prowadzone przez specjalistów od żałoby i straty, a przy nasilonych objawach depresyjnych konsultacja psychiatryczna. Osobnym, często bagatelizowanym tematem jest żałoba po stracie zwierzęcia. Warto sięgnąć po wsparcie, gdy po wielu miesiącach nie da się wrócić do pracy ani do relacji. Rozpoznanie należy do specjalisty.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Przedłużająca się reakcja żałoby (ICD-11) · kod 6B42
- Utrata bliskiej osoby, po której utrzymuje się uporczywa tęsknota za nią albo trwałe zaabsorbowanie jej osobą.
- Towarzyszy temu intensywny ból emocjonalny: smutek, poczucie winy, złość, zaprzeczanie, trudność w przyjęciu faktu śmierci, poczucie utraty części siebie, niezdolność do przeżywania radości, odrętwienie emocjonalne.
- Objawy utrzymują się co najmniej 6 miesięcy od straty.
- Ich nasilenie i czas trwania wyraźnie przekraczają normy kulturowe, religijne i społeczne właściwe dla danego kontekstu.
- Objawy powodują istotne pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego lub zawodowego.
- Zwykła żałoba, nawet bardzo bolesna, nie jest zaburzeniem i nie powinna być tak klasyfikowana.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: powikłana żałoba, przewlekła żałoba, żałoba patologiczna