Dziecko z mutyzmem wybiórczym rozmawia normalnie z najbliższymi, a milknie w przedszkolu, szkole albo przy obcych. To nie jest upór ani obrażanie się. To reakcja lękowa, w której napięcie blokuje mowę tak, jak blokuje ruch w bezruchu ze strachu. Dziecko zwykle bardzo chciałoby odpowiedzieć i cierpi z powodu tego, że nie może.
Bez pomocy problem rzadko mija sam z siebie, a długo utrzymujący się mutyzm utrudnia naukę, ocenianie i budowanie relacji z rówieśnikami. Bywa też jednym z powodów, dla których dziecko nie chce chodzić do szkoły. Presja, namawianie i publiczne wywoływanie do odpowiedzi zwykle pogarszają sytuację. Pomaga natomiast zdejmowanie presji, przewidywalność, akceptowanie komunikacji pozawerbalnej na starcie i małe kroki.
Terapia opiera się na stopniowym oswajaniu mowy w bezpiecznych warunkach, ścisłej współpracy z przedszkolem lub szkołą i pracy z rodzicami. Im wcześniej podjęte działania, tym zwykle szybsze efekty. Warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym, gdy milczenie utrzymuje się ponad miesiąc, a o samym momencie zgłoszenia piszemy w tekście kiedy iść z dzieckiem do psychologa. Rozpoznanie stawia specjalista, ten opis jest informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Mutyzm wybiórczy (ICD-11) · kod 6B06
- Konsekwentny brak mowy w określonych sytuacjach społecznych, zwykle poza domem, przy zachowanej normalnej mowie w innych sytuacjach.
- Objawy utrzymują się co najmniej miesiąc, nie licząc pierwszego miesiąca pobytu w nowej placówce edukacyjnej.
- Trudność nie wynika z nieznajomości języka używanego w danej sytuacji.
- Milczenie zaburza osiągnięcia szkolne, komunikację lub kontakty społeczne.
- Objawów nie tłumaczy zaburzenie mowy i języka, zaburzenie ze spektrum autyzmu, schizofrenia ani inne zaburzenie psychotyczne.
- Mutyzm wybiórczy jest w ICD-11 klasyfikowany wśród zaburzeń lękowych i związanych ze strachem.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: mutyzm selektywny, dziecko nie mówi w przedszkolu