Anoreksja nie jest kwestią diety, która wymknęła się spod kontroli. To zaburzenie, w którym kontrolowanie jedzenia i masy ciała staje się sposobem radzenia sobie z lękiem, poczuciem bezradności albo presją. Pojawiają się coraz sztywniejsze zasady: liczenie kalorii, eliminowanie kolejnych produktów, rytuały przy posiłkach, intensywne ćwiczenia, czasem wymioty lub środki przeczyszczające.
Charakterystyczne jest zniekształcone postrzeganie własnego ciała: osoba wychudzona widzi siebie jako zbyt grubą, a spadek masy ciała odbiera jako sukces, nie jako zagrożenie. Skutki somatyczne bywają poważne: zaburzenia rytmu serca, brak miesiączki, osteoporoza, zaburzenia elektrolitowe, dlatego opieka lekarska jest tu równie ważna jak psychologiczna.
Leczenie jest zespołowe: psychoterapia u specjalisty od zaburzeń odżywiania, opieka lekarza, wsparcie dietetyczne, a w przypadku dzieci i nastolatków ścisłe zaangażowanie rodziny, czasem w formie terapii rodzinnej. Im wcześniej podjęte, tym większa szansa na pełne wyzdrowienie. Przy szybkim spadku masy ciała lub omdleniach potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Jadłowstręt psychiczny (ICD-11) · kod 6B80
- Istotnie niska masa ciała w stosunku do wieku, płci i etapu rozwoju: u dorosłych zwykle BMI poniżej 18,5, u dzieci i młodzieży masa poniżej 5 centyla.
- Niska masa ciała nie wynika z innej choroby somatycznej ani z braku dostępu do jedzenia.
- Utrzymujący się wzorzec zachowań służących obniżeniu masy ciała: restrykcje jedzeniowe, głodówki, prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających, nadmierny wysiłek fizyczny.
- Nadmierne zaabsorbowanie masą i kształtem ciała oraz silny lęk przed przytyciem, często z zaburzonym obrazem własnego ciała.
- Samoocena jest w nieproporcjonalnym stopniu uzależniona od masy ciała i wyglądu.
- Określa się postać: ze znaczną utratą masy ciała, z niebezpiecznie niską masą ciała (BMI poniżej 14 u dorosłych) albo w remisji.
- Wyróżnia się wzorzec wyłącznie restrykcyjny oraz wzorzec z objadaniem się lub zachowaniami przeczyszczającymi.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: anoreksja, jadłowstręt psychiczny, ana