ADHD to przede wszystkim problem z regulacją uwagi, a nie jej brak. Osoba może godzinami skupiać się na tym, co ją pochłania, i jednocześnie nie być w stanie dokończyć nudnego formularza. Typowe są gubienie rzeczy, odkładanie spraw na ostatnią chwilę, zapominanie o terminach, przeskakiwanie między zadaniami i chaos organizacyjny.
Druga grupa objawów to nadmierna aktywność i impulsywność: niepokój ruchowy, trudność z wysiedzeniem, przerywanie innym, mówienie bez zastanowienia, podejmowanie decyzji pod wpływem chwili. U dorosłych nadruchliwość często zamienia się w wewnętrzny niepokój, poczucie ciągłego napięcia i trudność z odpoczynkiem bez robienia czegokolwiek. O tym, jak wygląda ADHD u dorosłych i jego diagnoza, piszemy osobno.
ADHD wiąże się z realnymi kosztami: problemami w nauce i pracy, konfliktami w relacjach, niską samooceną wynikającą z lat słyszenia, że wystarczy się bardziej postarać. Pomagają rzetelna diagnoza, psychoedukacja, praca nad systemem organizacji, terapia u specjalisty od ADHD i, przy wskazaniach, farmakoterapia prowadzona przez psychiatrę. Diagnozę stawia wyłącznie specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie hiperkinetyczne, ADHD (ICD-11) · kod 6A05
- Uporczywy wzorzec nieuwagi lub nadmiernej aktywności i impulsywności, albo obu tych grup objawów łącznie.
- Nasilenie objawów wyraźnie przekracza to, czego można oczekiwać dla danego wieku i poziomu funkcjonowania intelektualnego.
- Objawy pojawiły się w okresie rozwojowym, zwykle przed 12 rokiem życia.
- Są obecne w co najmniej dwóch obszarach życia, na przykład w domu i w szkole lub pracy.
- Utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy.
- Powodują istotne pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, szkolnego, zawodowego lub społecznego.
- Objawów nie tłumaczy lepiej inne zaburzenie psychiczne ani działanie substancji i leków.
- Postaci: 6A05.0 z przewagą nieuwagi, 6A05.1 z przewagą nadaktywności i impulsywności, 6A05.2 postać mieszana.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: adhd, add, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zaburzenie hiperkinetyczne