Pojęcia psychologiczne

Schemat wczesnodziecięcy

Utrwalony wzorzec przekonań i emocji o sobie i świecie, powstały w dzieciństwie, który potem powtarza się w dorosłym życiu.

Pojęcie pochodzi z terapii schematów Jeffreya Younga. Schemat powstaje, gdy ważne potrzeby dziecka nie są zaspokajane: bezpieczeństwo, akceptacja, autonomia, granice. Powstaje wtedy wniosek typu: zostanę porzucony, jestem wadliwy, muszę być doskonały, moje potrzeby się nie liczą. Ten wniosek działa potem jak filtr nakładany na nowe sytuacje.

Przykład: kobieta, która jako dziecko doświadczyła nagłego odejścia ojca, w dorosłych związkach na każdy chłodniejszy wieczór partnera reaguje paniką i pytaniem, czy jeszcze ją kocha. Fakty mówią, że partner jest po prostu zmęczony, ale schemat porzucenia podpowiada zupełnie inną, znacznie starszą interpretację.

Schematy uruchamiają się nagle i wtedy reagujemy z pozycji dziecka, mimo dorosłego wieku. W terapii schematów pracuje się nad ich rozpoznawaniem, nad zaspokajaniem dawnych potrzeb w zdrowy sposób i nad zmianą strategii radzenia sobie. To podejście bywa skuteczne przy zaburzeniach osobowości i uporczywych, nawracających problemach w relacjach.

Spotykane też jako: schemat, wczesny schemat nieadaptacyjny

Powiązane hasła

Styl przywiązania Powtarzalny sposób, w jaki budujemy bliskość i reagujemy na rozstania, ukształtowany w dzieciństwie w relacji z opiekunami. Nieświadomość Ta część życia psychicznego, do której nie mamy bezpośredniego dostępu, a która i tak wpływa na nasze wybory, emocje i zachowania. Zaburzenie osobowości Trwały wzorzec przeżywania siebie i relacji z innymi, który utrudnia funkcjonowanie w wielu obszarach życia. ICD-11 określa jego nasilenie i dominujące cechy. Samoocena Ogólny stosunek do samego siebie: to, czy uważam się za osobę wartościową i czy traktuję siebie z życzliwością.

Ważne: to hasło słownikowe, nie diagnoza. Jeśli opis pasuje do tego, co przeżywasz, umów konsultację ze specjalistą. W kryzysie zadzwoń: 116 123, 112 lub 800 70 2222.