ICD-11 zmieniło podejście do zaburzeń osobowości. Zamiast wielu osobnych typów opisuje jedno rozpoznanie z określonym nasileniem oraz dominującymi cechami. Sedno problemu leży w dwóch obszarach: w relacji z samym sobą, czyli w tożsamości, samoocenie i poczuciu kierunku, oraz w relacjach z ludźmi, czyli w zdolności do bliskości, rozumienia innych i radzenia sobie z konfliktem.
Wzorzec ten jest trwały i widoczny w bardzo różnych sytuacjach, a nie tylko w jednym trudnym okresie życia. Bywa źródłem powtarzalnych kryzysów: burzliwych związków, konfliktów w pracy, poczucia pustki albo ciągłego napięcia. Ważne, że rozpoznanie nie jest etykietą charakteru ani wyrokiem, tylko opisem trudności, nad którymi da się pracować.
ICD-11 wyróżnia pięć domen cech: negatywną afektywność, izolację, dyssocjalność, rozhamowanie i anankastię, a osobno wzorzec borderline. Terapia, zwłaszcza długoterminowa i ustrukturyzowana, na przykład terapia schematu, przynosi realną poprawę w relacjach i regulacji emocji. Pomoc znajdziesz u specjalistów od zaburzeń osobowości. Diagnozę stawia wyłącznie doświadczony specjalista, a ten opis pełni funkcję informacyjną.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie osobowości (ICD-11) · kod 6D10
- Trwałe zaburzenie funkcjonowania w obszarze self: tożsamości, poczucia własnej wartości, dokładności obrazu siebie oraz zdolności do wyznaczania i realizowania celów.
- Trwałe trudności w relacjach: w nawiązywaniu i utrzymywaniu bliskich związków, rozumieniu perspektywy innych osób oraz radzeniu sobie z konfliktem.
- Wzorzec utrzymuje się przez dłuższy czas, zwykle co najmniej 2 lata, i jest widoczny w szerokim zakresie sytuacji osobistych i społecznych.
- Przejawia się w nieadaptacyjnych sposobach myślenia, przeżywania i wyrażania emocji oraz w zachowaniu.
- Powoduje istotne cierpienie albo wyraźne pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego lub zawodowego.
- Nasilenie koduje się jako: 6D10.0 łagodne, 6D10.1 umiarkowane, 6D10.2 ciężkie zaburzenie osobowości.
- Dodatkowo opisuje się dominujące cechy: negatywną afektywność, izolację, dyssocjalność, rozhamowanie, anankastię oraz wzorzec borderline.
- Wzorca nie tłumaczy wyłącznie kontekst społeczny i kulturowy, działanie substancji ani choroba układu nerwowego.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: zaburzenia osobowości, osobowość nieprawidłowa