Fobia specyficzna jest wąska i przewidywalna: lęk uruchamia jeden konkretny wyzwalacz. Sam kontakt, a często już myśl o nim, wywołuje gwałtowną reakcję ciała: przyspieszone bicie serca, drżenie, pocenie się, chęć natychmiastowej ucieczki. W przypadku fobii krwi i zastrzyków reakcja bywa odwrotna: spadek ciśnienia i omdlenie, co warto uwzględnić w planie terapii.
Wiele osób żyje z fobią latami bez większych kosztów, bo po prostu unika wyzwalacza. Problem pojawia się, gdy unikanie zaczyna kolidować z życiem: nie da się polecieć na wakacje, wykonać badania krwi, wejść do windy w nowej pracy albo pojechać samemu do lekarza. Wtedy warto rozważyć terapię.
Fobie specyficzne należą do najlepiej poddających się leczeniu problemów lękowych. Terapia ekspozycyjna, czasem w kilku sesjach, pozwala systematycznie oswajać wyzwalacz w bezpiecznych warunkach. Nie chodzi o rzucenie się na głęboką wodę, lecz o stopniowe, kontrolowane kroki. Ten wpis ma charakter informacyjny, oceny dokonuje specjalista.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Fobia specyficzna (ICD-11) · kod 6B03
- Wyraźny i uporczywy lęk lub niepokój pojawiający się niemal zawsze przy kontakcie z określonym obiektem lub sytuacją albo w ich oczekiwaniu.
- Bodziec fobiczny jest unikany albo znoszony z bardzo dużym lękiem.
- Nasilenie reakcji jest nieproporcjonalne do rzeczywistego ryzyka, co osoba zwykle sama dostrzega (u dzieci ocenę tę może wnosić otoczenie).
- Objawy utrzymują się przez co najmniej kilka miesięcy.
- Powodują istotne cierpienie albo utrudniają funkcjonowanie w ważnych obszarach życia.
- Obrazu nie tłumaczy lepiej inne zaburzenie, takie jak agorafobia, fobia społeczna czy zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: fobia, lęk przed lataniem, arachnofobia, lęk przed zastrzykami