Wzorzec borderline to przede wszystkim ogromna intensywność przeżywania. Emocje pojawiają się szybko, są bardzo silne i długo opadają. Relacje bywają burzliwe: od idealizacji do rozczarowania, a lęk przed porzuceniem potrafi uruchamiać zachowania, których potem się żałuje. Częste jest też przewlekłe poczucie pustki i niepewność co do tego, kim się właściwie jest. Cały obraz opisujemy w artykule o objawach borderline.
Do obrazu należą impulsywność, na przykład w wydawaniu pieniędzy, jedzeniu, seksie czy używkach, samookaleczenia i myśli samobójcze, a w silnym stresie krótkie epizody dysocjacji lub podejrzliwości. Za tymi zachowaniami zwykle stoi rozpaczliwa próba poradzenia sobie z bólem emocjonalnym, a nie chęć manipulowania otoczeniem, jak bywa to opacznie odbierane.
To jedno z zaburzeń, w których terapia daje bardzo dobre efekty. Skuteczne są terapia dialektyczno-behawioralna, terapia skoncentrowana na przeniesieniu, terapia schematów i podejście oparte na mentalizacji, a terapeutów pracujących z borderline znajdziesz w naszej bazie. Przy myślach samobójczych potrzebna jest pilna pomoc. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista, ten wpis ma charakter informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Wzorzec borderline w zaburzeniu osobowości (ICD-11) · kod 6D11.5
- Określnik ten stosuje się wyłącznie wtedy, gdy spełnione są ogólne kryteria zaburzenia osobowości.
- Dominuje wzorzec niestabilności relacji, obrazu siebie i afektu oraz wyraźna impulsywność.
- Występuje kilka z następujących cech: gorączkowe wysiłki uniknięcia rzeczywistego lub wyobrażonego porzucenia, niestabilne i intensywne relacje, zaburzone poczucie tożsamości.
- Impulsywność w co najmniej dwóch obszarach potencjalnie szkodliwych, na przykład w używaniu substancji, jedzeniu, wydawaniu pieniędzy, seksie czy prowadzeniu samochodu.
- Powtarzające się samookaleczenia, groźby lub próby samobójcze.
- Chwiejność emocjonalna, przewlekłe poczucie pustki, nieadekwatnie silna złość i trudność w jej opanowaniu.
- Przemijające objawy dysocjacyjne lub myślenie podejrzliwe pojawiające się w sytuacjach dużego stresu.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: osobowość borderline, bpd, osobowość chwiejna emocjonalnie