W schizofrenii granica między tym, co dzieje się w umyśle, a tym, co na zewnątrz, staje się nieostra. Mogą pojawić się omamy, najczęściej słuchowe, urojenia, czyli przekonania niepodatne na argumenty, oraz poczucie, że myśli lub działania są sterowane z zewnątrz. Mowa i tok myślenia bywają rozkojarzone i trudne do zrozumienia dla otoczenia.
Równie istotne, choć mniej widowiskowe, są objawy negatywne: wycofanie z kontaktów, spłycenie reakcji emocjonalnych, brak inicjatywy, ubóstwo wypowiedzi, trudności z koncentracją i pamięcią. To one najsilniej wpływają na codzienne funkcjonowanie i często są mylnie odbierane jako lenistwo albo obojętność wobec bliskich.
Wbrew stereotypom schizofrenia nie oznacza rozdwojenia jaźni ani nieuchronnej niesamodzielności. Wczesne leczenie farmakologiczne prowadzone przez psychiatrę, psychoedukacja, wsparcie rodziny i rehabilitacja psychospołeczna wyraźnie poprawiają rokowanie, a stałą opiekę zapewnia specjalista pracujący ze schizofrenią. Przy podejrzeniu psychozy potrzebna jest pilna konsultacja lekarska, którą można umówić także w centrum zdrowia psychicznego. Ten wpis ma charakter informacyjny i nie służy do samodiagnozy.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Schizofrenia (ICD-11) · kod 6A20
- Obecne są co najmniej dwa objawy z listy: uporczywe urojenia, uporczywe omamy, dezorganizacja myślenia i mowy, doświadczenia wpływu, oddziaływania lub owładnięcia, objawy negatywne, wyraźnie zdezorganizowane zachowanie, zaburzenia psychomotoryczne.
- Co najmniej jeden z objawów należy do pierwszych czterech grup, czyli do objawów rdzennych.
- Objawy utrzymują się przez większość czasu przez co najmniej miesiąc.
- Objawy powodują istotne pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego lub zawodowego.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji psychoaktywnych, leków ani choroba układu nerwowego czy inne schorzenie somatyczne.
- Obrazu nie wyjaśnia lepiej epizod nastroju z objawami psychotycznymi, na przykład mania lub ciężka depresja psychotyczna.
- Przebieg koduje się dodatkowo jako pierwszy epizod, przebieg nawracający lub ciągły, z uwzględnieniem remisji.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: psychoza, schizofrenia paranoidalna, urojenia i omamy