W epizodzie maniakalnym nastrój jest wyraźnie podwyższony, ekspansywny albo drażliwy, a energia i aktywność rosną w sposób widoczny dla otoczenia. Pojawiają się zmniejszona potrzeba snu, gonitwa myśli, słowotok, rozpraszalność, poczucie wyjątkowych możliwości i ryzykowne decyzje: wydatki, inwestycje, nagłe podróże, kontakty seksualne. Krytycyzm wobec własnego stanu zwykle jest w tym czasie znacznie osłabiony.
Po fazie wzmożenia często przychodzi depresja, czasem głęboka, z poczuciem wstydu za to, co działo się w manii. Dla bliskich zaburzenie dwubiegunowe bywa bardzo trudne, bo osoba w epizodzie maniakalnym często nie widzi problemu i odrzuca pomoc. Właśnie dlatego tak ważne jest wcześniejsze ustalenie planu działania na wypadek nawrotu.
Leczenie prowadzi psychiatra, a podstawą jest farmakoterapia stabilizująca nastrój, uzupełniana psychoedukacją i psychoterapią. Duże znaczenie ma regularny rytm snu, unikanie substancji psychoaktywnych i monitorowanie wczesnych objawów. Nagła zmiana zachowania połączona z brakiem snu wymaga pilnej konsultacji, a w stałej opiece pomaga specjalista pracujący z ChAD. Rozpoznanie stawia wyłącznie lekarz, ten wpis ma charakter informacyjny.
Kryteria diagnostyczne wg ICD-11
Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I (ICD-11) · kod 6A60
- Wystąpił co najmniej jeden epizod maniakalny lub mieszany w ciągu życia.
- Epizod maniakalny to skrajnie podwyższony, ekspansywny lub drażliwy nastrój wraz ze wzmożoną aktywnością lub energią, trwający co najmniej tydzień (krócej, jeśli konieczna była hospitalizacja).
- Towarzyszą objawy takie jak: zmniejszona potrzeba snu, gonitwa myśli, wielomówność, wzmożona samoocena lub wielkościowość, rozpraszalność, impulsywne i ryzykowne zachowania.
- Nasilenie objawów prowadzi do wyraźnego pogorszenia funkcjonowania, konieczności hospitalizacji albo towarzyszą im objawy psychotyczne.
- Epizody depresyjne występują u większości osób, ale nie są wymagane do rozpoznania typu I.
- Objawów nie tłumaczy działanie substancji, leków (np. sterydów) ani choroby somatycznej, takiej jak nadczynność tarczycy.
Kryteria podajemy w formie skróconej i informacyjnej. Rozpoznanie stawia wyłącznie specjalista na podstawie badania, wywiadu i różnicowania z innymi przyczynami objawów.
Spotykane też jako: chad typu i, choroba afektywna dwubiegunowa, mania