Diagnoza autyzmu u dorosłych i dzieci: ile kosztuje, jak wygląda badanie ADOS-2 i ile czeka się na NFZ

Najczęstsze rozczarowanie przy szukaniu diagnozy wygląda tak: człowiek umawia wizytę u psychologa, płaci za obserwację i testy, dostaje obszerną opinię, a potem dowiaduje się, że to jeszcze nie jest rozpoznanie i że do dokumentacji medycznej i tak potrzebny jest lekarz. Formalne rozpoznanie spektrum autyzmu stawia psychiatra, bo autyzm jest jednostką z klasyfikacji medycznej, a wpis rozpoznania należy do lekarza.

Nie znaczy to, że część psychologiczna jest zbędna, wręcz przeciwnie: to na niej opiera się cała treść diagnozy. To psycholog ma czas na przeprowadzenie obserwacji ADOS-2, na zebranie historii rozwoju z wczesnego dzieciństwa i na wykonanie testów, czyli na pracę, której nie da się zmieścić w krótkiej wizycie lekarskiej. Diagnostyka spektrum jest z założenia zespołowa, a nie jednoosobowa.

W praktyce warto szukać ośrodka, który sprzedaje obie części jako jeden proces. Wtedy opinia psychologiczna trafia do lekarza, a Ty wychodzisz z gotowym rozpoznaniem albo z jasną informacją, że trudności tłumaczy co innego. Jeśli kupujesz usługi osobno, upewnij się wcześniej, że psychiatra, do którego się wybierasz, przyjmuje opinie z zewnątrz i prowadzi diagnostykę dorosłych, bo nie każdy lekarz to robi.

Jeśli szukasz diagnozy dla siebie po czterdziestce albo masz w domu starą opinię z zespołem Aspergera, warto wiedzieć, co się zmieniło. W klasyfikacji ICD-11 zespół Aspergera przestał być osobnym rozpoznaniem i został włączony do jednej kategorii 6A02, czyli zaburzenia ze spektrum autyzmu. Powodem nie było uznanie, że tych osób nie ma, tylko to, że granica między podtypami okazała się nieostra i różni diagności stawiali przy tym samym obrazie różne rozpoznania.

W Polsce rozliczenia z NFZ nadal opierają się jednak na ICD-10, gdzie funkcjonuje kod F84.5. W praktyce obie nazwy będą przez jakiś czas występować równolegle, a część specjalistów wpisuje w opinii oba określenia, żeby dokument był zrozumiały zarówno dla pacjenta, jak i dla systemu. Stara diagnoza nie traci ważności: nie trzeba się diagnozować ponownie tylko dlatego, że zmieniła się klasyfikacja.

Zmiana ma jeden praktyczny skutek: opis w opinii jest teraz ważniejszy niż sama nazwa. Zamiast etykiety podtypu współczesne rozpoznanie zawiera informację o poziomie potrzebnego wsparcia w komunikacji społecznej i w obszarze zachowań powtarzalnych. To właśnie ten opis, a nie nazwa, decyduje o tym, co dostaniesz w szkole, na uczelni albo w orzecznictwie.