Diagnoza ADHD u dorosłych i dzieci: gdzie zrobić test na ADHD, ile kosztuje i jak wygląda na NFZ

Najczęstsze nieporozumienie przy szukaniu diagnozy brzmi tak: człowiek umawia wizytę u psychologa, płaci za kilka spotkań i testy, dostaje obszerną opinię, a potem dowiaduje się, że to jeszcze nie jest rozpoznanie i że po receptę i tak trzeba iść do lekarza. Formalną diagnozę ADHD stawia psychiatra, bo ADHD jest jednostką medyczną z klasyfikacji ICD-11, a wpis rozpoznania do dokumentacji i decyzja o leczeniu farmakologicznym należą do lekarza.

Nie znaczy to, że część psychologiczna jest zbędna. To właśnie psycholog ma czas na przeprowadzenie pełnego, ustrukturyzowanego wywiadu, wykonanie testów i zebranie historii z dzieciństwa, czyli na pracę, której nie da się zmieścić w krótkiej wizycie lekarskiej. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z 2024 roku mówią, że sam wywiad diagnostyczny powinien trwać minimum 90 minut i obejmować ocenę funkcjonowania w co najmniej dwóch obszarach życia, na przykład w pracy i w relacjach.

W praktyce warto szukać ośrodka, który sprzedaje te dwie części jako jeden proces. Wtedy opinia psychologiczna trafia do lekarza, a Ty wychodzisz z gotowym rozpoznaniem albo z jasną informacją, że objawy tłumaczy co innego. Jeśli kupujesz same usługi osobno, upewnij się wcześniej, że psychiatra, do którego się wybierasz, przyjmuje opinie z zewnątrz i prowadzi dorosłych z ADHD, bo nie każdy lekarz to robi.

Osobnym i najtrudniejszym elementem jest diagnostyka różnicowa. Podobny obraz dają depresja, zaburzenia lękowe, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, osobowość borderline, skutki traumy, spektrum autyzmu, przewlekła bezsenność, niedoczynność tarczycy i przewlekłe używanie substancji. Dobry diagnosta poświęci sporo czasu właśnie na to, a nie na potwierdzanie tezy, z którą przychodzisz.

Sytuację komplikuje fakt, że te rozpoznania często współistnieją, zamiast się wykluczać. Około 80 procent dorosłych z ADHD ma co najmniej jedno zaburzenie towarzyszące: zaburzenia lękowe dotyczą mniej więcej połowy, depresja występuje w szerokim przedziale od kilkunastu do kilkudziesięciu procent, a uzależnienia u mniej więcej co czwartej osoby. Dlatego po diagnozie ustala się kolejność leczenia, zaczynając od tego, co najbardziej obniża jakość życia. Jeśli towarzyszy Ci obniżony nastrój, zacznij od przeczytania, kiedy objawy wymagają konsultacji ze specjalistą, a przy nasilonym lęku pomoże opis zaburzeń lękowych i ich leczenia.